PsikofilolojiBenlik ile dünya arasındaki sınır: Fenichel’de ego, obje ve vücut imajı
Bakım sağlayan kişinin varlığı, o kişinin zihinsel temsili ve kişinin kendi bedeniyle ilişkisi aynı soru değildir. Fenichel’in gelişim anlatısını bu ayrımları koruyarak okumak.
Fenichel · İkinci paket
Fenichel’de ego, obje ve gerçeklik: ikinci kaynak seçkisi
Arkaik ego, beden temsili, benlik değeri, düşünme ve fantazi: 25 kaynak bağlamı, iki özgün yazı ve bir okuma dersi.
Tarihsel kaynak okuması ve özgün eğitim içeriği. Fenichel’in açıklaması ile editoryal örnekler ayrıdır. Güncel klinik doğrulama, tanı veya tedavi önerisi sunulmaz.
Kaynak ve kapsam
Otto Fenichel, Nevrozların Psikoanalitik Teorisi. Çeviri: Dr. Selçuk Tuncer. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kitaplar Serisi No. 98. Bornova–İzmir: Ege Üniversitesi Matbaası, 1974. Özgün eser telifi: 1945.
Bu paket IV. bölüm ile I–III. bölümlerde ilk pilotun dışında kalan açıklamaları işler. Aşağıdaki 24 satırlık çizelge başlık düzeyinde kapsam kaydıdır; kitabın tamamının veya bütün atıfların bağımsız doğrulandığı anlamına gelmez.
25 kaynak bağlamı 24 farklı kavrama bağlanır: 16 mevcut madde korunarak genişletilir, sekiz kurama özgü yeni kayıt eklenir. Bir kavramın iki farklı kaynak bağlamı ayrı madde diye sayılmaz.
İki yazının tam metni ve ders Türkçedir. İngilizce yazı özetleri tam çeviri değildir; kavramların İngilizce açıklamaları editoryal özetlerdir. Bağımsız dil veya uzman incelemesi yapılmış sayılmaz.
Ham kitap, sayfa görüntüleri veya tam metin çıkarımı yeniden yayımlanmaz. İlk seçkinin tanımları ve kaynak kayıtları korunur.
Özgün yazılar ve ders
Düşünmek, hazırlanmak ve hayal kurmak: Fenichel’de gerçeklikle ilişkinin iki işlevi
Bir düşüncenin sözcüklerle veya imgelerle kurulması, ne işe yaradığını tek başına açıklamaz. Etkin egemenlik, anksiyete ve fantazi arasında kitabın kurduğu bağlantılar.
25 kaynak bağlamı
25 kaynak bağlamı
Arkaik ego ve egonun farklılaşması
Fenichel, egonun başlangıcını tek anda ortaya çıkan tamamlanmış bir yapı olarak değil, algı, devinime egemenlik ve gerilimleri bağlama işlevlerinin farklılaşması olarak anlatır. Başlangıcın homojen olmadığını, doğumla veya belki daha önce başladığını ve bütünüyle tamamlanmadığını belirtir. Ego ile ego olmayanın ayırt edilmesini gerçeklik duygusunun gelişmesiyle birlikte ele alır.
Bu, kitaptaki gelişim taslağıdır; güncel bir yenidoğan değerlendirmesi veya anatomik açıklama değildir. Genel ego maddesine eklenen bu kaynak bağlamı, mevcut tanımı değiştirmez.
Bu kaynakta bağlantılar
- Obje reprezantasyonu ve ilk obje özlemi: Obje temsili ile ego ve ego olmayanın ayrımı aynı gelişim açıklamasında ele alınır.
- Vücut imajı: Vücut imajının, kişinin kendisini dış dünyadan ayırt etmesindeki rolü tartışılır.
- Primer idantifikasyon: Primer idantifikasyon, egonun sonraki kuruluşuna bağlanır.
- Etkin egemenlik: Etkin egemenlik, egonun motor kontrol ve yargılama işlevleriyle açıklanır.
- Uyumun Fenichel’deki dinamik açıklaması: Uyum, ego gelişiminin yalnız savunma üzerinden anlatılması sorunuyla birlikte tartışılır.
Obje reprezantasyonu ve ilk obje özlemi
Fenichel, çocuğun bakım sağlayan kişilere fiziksel bağımlılığı ile bu kişilerin psikolojik anlamda birer obje olarak temsil edilmesini ayırır. İlk obje bilincinin, daha önce doyum sağlayan fakat o anda bulunmayan şeyin özleminden doğmuş olabileceğini ileri sürer. Bu anlatımda doyumu sağlayan şeyin dışarıda olduğunun fark edilmesi ile egonun kuruluşu birbirine bağlanır.
Kaynaktaki olasılık dili kesin bir gelişim yasasına çevrilmez. Bu pasaj bebeğin gereksinimlerini bilerek karşılamama önerisi değildir. Obje temsili, bağlanma kuramı veya nesne sürekliliğiyle otomatik olarak eşitlenmez.
Bu kaynakta bağlantılar
- Arkaik ego ve egonun farklılaşması: Obje temsili ile ego ve ego olmayanın ayrımı aynı gelişim açıklamasında ele alınır.
- Primer idantifikasyon: Erken algı, içe alma ve obje ilişkileri kaynakta henüz ayrımlaşmamış bir bütün olarak anlatılır.
- Primer narsisizm: Primer narsisizm, obje temsilinin henüz bulunmadığı varsayılan konumu belirtir.
- Entrojeksiyon (psikanalitik kullanım): Obje temsili ile dış dünyadan egoya içe alma aynı anlatıda farklı işlevlerle yer alır.
Vücut imajı
Fenichel, vücut imajını vücut ve organların zihinsel temsilleri üzerinden ele alır. İç duyular ile dışarıdan dokunma duyumlarının birlikte yaşanmasına, kişinin kendi vücudunu dünyanın kalanından ayırt etmesinde rol verir. Bu zihinsel temsilin nesnel vücutla aynı kapsamda olmadığını, giyecekler veya fantom organların da temsile katılabildiğini belirtir.
Kaynağın klinik örneği bir giysi tercihinden hastalık çıkarma ölçütü değildir. Vücut imajı yalnız beden memnuniyetsizliğiyle sınırlanmaz; mevcut beden imgesi tanımı korunur.
Bu kaynakta bağlantılar
- Arkaik ego ve egonun farklılaşması: Vücut imajının, kişinin kendisini dış dünyadan ayırt etmesindeki rolü tartışılır.
Primer idantifikasyon
Fenichel, algılananı taklit etme ve ağıza alma biçimindeki erken tepkileri henüz birbirinden ayrılmamış algı, devinim ve obje ilişkileri içinde anlatır. Primer idantifikasyon, bu erken bütünlükle ilgilidir; daha sonraki idantifikasyonları ise bu işleyişe dönüşle ilişkilendirir. Yazarın açıklamasında enkorporasyonun objeyi ortadan kaldırıcı sonucu ile bilinçli veya öznel bir yıkma amacı aynı şey değildir.
Primer idantifikasyon yalnız gündelik taklit değildir. Her erken ilişkiye öznel yıkma niyeti yüklemek, yazarın burada koruduğu ayrımı siler. Açıklamanın kapsamı IV. bölümdeki tarihsel kuramdır.
Bu kaynakta bağlantılar
- Arkaik ego ve egonun farklılaşması: Primer idantifikasyon, egonun sonraki kuruluşuna bağlanır.
- Obje reprezantasyonu ve ilk obje özlemi: Erken algı, içe alma ve obje ilişkileri kaynakta henüz ayrımlaşmamış bir bütün olarak anlatılır.
- Entrojeksiyon (psikanalitik kullanım): Oral içe alma, primer idantifikasyonun erken algı açıklamasında rol oynar.
Omnipotens
Fenichel'in anlatımında, dış dünyaya fiilen egemen olma gücü sınırlı olan erken ego yine de kendini omnipotent hissedebilir; yazar bunu ego ile dış dünya arasındaki ayrımın henüz tamamlanmamış olmasıyla açıklar. Ferenczi'nin ilk omnipotens ve hareketlerin omnipotensi anlatımlarını aktarır. Daha sonra erişkinlerin bağımsız objeler olarak tanınmasıyla omnipotensin onlara yüklenmesini tartışır.
Güçlü hissetmek ile etkili eylemde bulunmak aynı ölçüt değildir. Bu açıklama çocuk davranışını veya yetişkinin özgüvenini teşhis etme aracı değildir; Ferenczi’nin asıl yayını ayrıca okunmadı.
Bu kaynakta bağlantılar
- Benlik değeri: Benlik değerinin erken düzenlenmesi omnipotens açıklamasının devamında ele alınır.
- Pasif-reseptif egemenlik: Kendi omnipotensi ile güçlü objelerden gereksinimlerin karşılanmasını bekleme farklı konumlardır.
Benlik değeri
Fenichel, benlik değerinin erken düzenlenmesini doyum, korunma ve omnipotensle ilişkili bir açıklama içinde kurar. Daha sonra dışarıdan gelen sevgi belirtilerinin ve giderek ego ile superego arasındaki ilişkilerin önem kazandığını anlatır. Eski düzenleme biçimlerinin daha sonraki örgütlenmelerin yanında sürebileceğini belirtir.
Bu tarihsel açıklama benlik değerinin bütün kuramlardaki tanımı değildir. Sevgi ödülü ve yoksun bırakma hakkındaki kaynak betimlemesi, çocuğu duygusal yoksunlukla yönetme önerisine dönüştürülmez.
Bu kaynakta bağlantılar
- Omnipotens: Benlik değerinin erken düzenlenmesi omnipotens açıklamasının devamında ele alınır.
- Pasif-reseptif egemenlik: Dışarıdan gelecek destek ile benlik değerinin düzenlenmesi kaynakta bağlantılıdır.
Etkin egemenlik
Fenichel, basit deşarjların yerini amaçlı eylemlerin almasını uyaran ile tepki arasına zaman girmesiyle açıklar. Gerilimlere dayanabilme, motor aygıta egemenlik ve yargılama birlikte ele alınır. Yargılama, olası durumları küçük ölçekte denemek ve geleceği tasarımda önceden yaşamakla ilişkilendirilir; konuşma da bu örgütlenmenin bir parçasıdır.
Kaynağın ekonomik açıklaması korunur; kavram güncel bir yürütücü işlev testi, tam öğrenme modeli veya davranış etkinleştirmede ustalık puanı ile eşitlenmez.
Bu kaynakta bağlantılar
- Arkaik ego ve egonun farklılaşması: Etkin egemenlik, egonun motor kontrol ve yargılama işlevleriyle açıklanır.
- Düşünme, gerçekliğe hazırlık ve fantazi: Tepkiyi geciktirme ve küçük ölçekte deneme, düşünmenin hazırlayıcı işlevine bağlanır.
- Primer anksiyete ve haberci anksiyete ayrımı: Anksiyetenin bir işaret olarak kullanılması olayların tasarımda önceden denenmesiyle ilişkilendirilir.
- Fonksiyonel zevk: Oyun ve tekrarda edilgin yaşantı ile etkin yeniden kurma ayrımı ele alınır.
- Pasif-reseptif egemenlik: Pasif-reseptif ve etkin egemenlik aynı güçlükle başa çıkma anlatısında farklı işleyişlerdir.
- Homeostaz ve değişmezlik ilkesinin kaynak bağlamı: Fenichel homeostatik veya egemen olma içgüdüsü varsaymakla, ilke ve genel işlev açıklamasını ayırır.
Primer anksiyete ve haberci anksiyete ayrımı
Fenichel, egemen olunamayan uyarımlarla edilgin biçimde yaşanan primer anksiyeteyi, olası tehlikenin önceden tasarlanması sırasında bir işaret olarak kullanılan daha hafif anksiyeteden ayırır. Gelişen egonun bu duygudan korunma amacıyla yararlanmasını anlatır. Ancak işaretin her zaman denetimde kalmadığını; bazı koşullarda bekleyişin daha yoğun paniği başlatabildiğini de belirtir.
Bu ayrım güncel anksiyete bozukluğu veya panik atağı sınıflandırması değildir. Kaynağın varsayımları kişisel belirtilerin nedenini kesinleştirmez. “Temel anksiyete” adlı farklı kuramsal maddeye aktarılmaz.
Bu kaynakta bağlantılar
- Etkin egemenlik: Anksiyetenin bir işaret olarak kullanılması olayların tasarımda önceden denenmesiyle ilişkilendirilir.
- Fonksiyonel zevk: Fonksiyonel zevk, daha önceki anksiyetenin artık gerekli olmaması açıklamasıyla bağlanır.
- Dürtülere karşı savunmanın güdüleri: Anksiyete, dürtülere karşı savunmanın güdülerini hazırlayan açıklamalardan biridir.
- Nevrotik semptom ile duygu arasındaki karşılaştırma: Nevrotik semptom ve duygu karşılaştırması, sonraki anksiyete açıklamasına bağlanabilir; tanı eşdeğerliği kurulmaz.
Fonksiyonel zevk
Fenichel, daha önce anksiyete uyandıran bir işlevin artık korkusuzca yapılabilmesinden doğan zevki fonksiyonel zevk olarak ele alır. Oyunlarda edilgin yaşantının etkin olarak tekrarlanması ile gelecekteki durumların önceden tasarlanmasını birbirine bağlar. Bunu ayrı bir içgüdünün doyumuyla eşitlemez; alışılmış otomatik eylemlerde aynı özel zevkin kalmayabileceğini de belirtir.
Tekrarlayan oyundan tek başına travma öyküsü çıkarılmaz. Kaynağın örnekleri korku yaşatma veya riskli fiziksel oyun egzersizine dönüştürülmez. Bütün zevklerin genel açıklaması olarak kullanılmaz.
Bu kaynakta bağlantılar
- Primer anksiyete ve haberci anksiyete ayrımı: Fonksiyonel zevk, daha önceki anksiyetenin artık gerekli olmaması açıklamasıyla bağlanır.
- Etkin egemenlik: Oyun ve tekrarda edilgin yaşantı ile etkin yeniden kurma ayrımı ele alınır.
Düşünme, gerçekliğe hazırlık ve fantazi
Fenichel, sözcüklerle fikirlerin bağlanmasını olası eylemlerin ve sonuçlarının zihinde denenmesi bakımından önemli görür. Gerçeğe hazırlayan düşünce ile gerçeğin yerine geçen düşlemi işlevleri üzerinden ayırır. Bununla birlikte ayrımın mutlak olmadığını da kaydeder: sözlü düşünce gerçeklikten uzaklaşmak için kullanılabilir; sanat ise düşlemden gerçeğe dönüşün bir örneği olabilir.
İmgeler bütünüyle yanıltıcı, sözcükler bütünüyle gerçekçi ilan edilmez. Sanat üretimi veya hayal kurma kişilik değerlendirmesi değildir. Buradaki kayıt, gerçeklik ilkesinin Fenichel’deki özel düşünme bağlamıdır.
Bu kaynakta bağlantılar
- Etkin egemenlik: Tepkiyi geciktirme ve küçük ölçekte deneme, düşünmenin hazırlayıcı işlevine bağlanır.
- Arkaik sembolizm ve deformasyon: Düşünmenin işlevleri ile imgelerin ve sembollerin kullanılma biçimleri aynı bölümde ayrıştırılır.
Fiksasyon
Fenichel, gelişimin erken düzeylerinin daha sonraki düzeylerin yanında veya altında sürmesini fiksasyon tartışmasına temel yapar. Ego açısından bu süreklilik belirli algı veya düşünme biçimlerinde, obje ilişkilerinde, benlik değerini düzenlemede ya da savunma yöntemlerinde görülebilir. Bütün kişiliğin tek bir evrede durduğunu söylemek zorunlu değildir.
Buradaki saplantı sözcüğü obsesyonla otomatik olarak eşitlenmez. V. bölümdeki ayrıntılı oluşum etmenleri bu IV. bölüm açıklamasına eklenmiş sayılmaz.
Bu kaynakta bağlantılar
- Regresyon: Fiksasyon erken bir işleyişin sürmesini, regresyon ise önceki düzeye dönüşü anlatır.
- Dürtülere karşı savunmanın güdüleri: Belirli savunma tiplerinin tekrarlı kullanımı, ego fiksasyonunun olası alanlarından biri olarak anılır.
Regresyon
Fenichel, daha önceki bir gelişim düzeyinin devamı ile o düzeye dönüşü ayırır. Regresyon, bu ikinci hareketi anlatır ve bütün egodan çok belirli işlevlerin daha erken biçimde işlemesi anlamına da gelebilir. Kaynak bu nedenle algıyı, düşünmeyi, obje ilişkilerini ve savunmaları aynı genel kavramın farklı görünüm alanları olarak sıralar.
Gündelik bir davranıştan kişinin bütünüyle çocuklaştığı hükmü verilmez. Bu kullanım istatistikteki regresyondan ayrıdır; mevcut psikodinamik tanım korunur.
Bu kaynakta bağlantılar
- Fiksasyon: Fiksasyon erken bir işleyişin sürmesini, regresyon ise önceki düzeye dönüşü anlatır.
- Pasif-reseptif egemenlik: Etkin egemenlik güçleştiğinde pasif-reseptif işleyişe dönüş tartışılır.
Primer narsisizm
Fenichel, bu bölümde henüz obje reprezantasyonlarının bulunmadığını varsaydığı ilk dönemi primer narsisizm diye adlandırır. Daha sonra bağımsız objelere yönelişi ve omnipotensin onlarla paylaşılması çabasını anlatırken bu başlangıç durumuna geri döner. Böylece “narsisizm” sözcüğü burada kişinin yalnız kendini beğenmesini değil, ego ile obje dünyasının farklılaşmasına ilişkin belirli bir kuramsal konumu belirtir.
Bu tarihsel gelişim varsayımı narsisistik kişilik bozukluğuyla eşanlamlı değildir. Yenidoğanların güncel araştırmalarla doğrulanmış özellikleri olarak veya bir kişiye tanı koymak için sunulmaz.
Bu kaynakta bağlantılar
- Obje reprezantasyonu ve ilk obje özlemi: Primer narsisizm, obje temsilinin henüz bulunmadığı varsayılan konumu belirtir.
- Arı zevk egosu: Objesiz başlangıç ile hoşluk temelinde ego ve ego olmayanın ayrılması, aynı gelişim anlatısının farklı konumlarıdır.
Entrojeksiyon (psikanalitik kullanım)
Fenichel, entrojeksiyonu dış dünyanın bölümlerini egonun içine alma çabası olarak ele alır. IV. bölümde bu kavram bir yandan erken algı ve primer idantifikasyonun oral anlatımıyla, diğer yandan erişkinlere yüklenen omnipotense yeniden katılma isteğiyle bağlanır. Aynı sözcüğün bu farklı bağlamları, dışarıdaki şeyle ilişkinin ego içinde nasıl temsil edildiği sorusunu birlikte taşır.
İçe alma kuramsal bir ilişkidir; bir düşünceyi bilinçli kabul etmekle veya bir şeyi fiziksel olarak yutmakla her bağlamda aynı sayılmaz. Yansıtmalı özdeşleşme ile birleştirilmez; başka kuramların tüm entrojeksiyon açıklamalarını kapsamaz.
Bu kaynakta bağlantılar
- Primer idantifikasyon: Oral içe alma, primer idantifikasyonun erken algı açıklamasında rol oynar.
- Projeksiyonun erken ego bağlamı: İçe alma ve dışarıya yükleme, ego sınırlarının anlatımında farklı yönler olarak ele alınır.
- Obje reprezantasyonu ve ilk obje özlemi: Obje temsili ile dış dünyadan egoya içe alma aynı anlatıda farklı işlevlerle yer alır.
Projeksiyonun erken ego bağlamı
Fenichel, erken ego tartışmasında hoş olmayan duyumların dış dünyaya aktarılmasını projeksiyonla ilişkilendirir. Hoşa gidenin egoya, hoşa gitmeyenin ego olmayana bağlandığı düzeni anlatırken, dış dünyanın egonun özelliklerini taşıyormuş gibi algılanmasını da ele alır. İleride dürtülere karşı savunmanın nedenlerini sıraladığında, dış dünyanın projektif olarak yanlış anlaşılmasını ayrı bir etmen olarak yeniden belirtir.
Kaynak aynı zamanda gerçek dış tehlikeleri ve eğitimsel yasakları ayrı ayrı tanır. Bu pasaj birinin tehlike anlatımını otomatik olarak hayal veya projeksiyon ilan etmeye izin vermez.
Bu kaynakta bağlantılar
- Entrojeksiyon (psikanalitik kullanım): İçe alma ve dışarıya yükleme, ego sınırlarının anlatımında farklı yönler olarak ele alınır.
- Arı zevk egosu: Arı zevk egosu açıklaması, hoş olmayanın ego olmayana bağlanmasıyla ilişkilidir.
Arı zevk egosu
Fenichel, Freud’a atfettiği arı zevk egosu kavramını, hoş yaşantıların egoya ve hoş olmayanların ego olmayana bağlandığı bir ayrım üzerinden açıklar. Burada sınır, nesnel olarak içte veya dışta bulunmaya göre değil, yaşantının hoşluk niteliğine göre kurulmaktadır. Yazar bu düzeni, dış gerçekliğin giderek daha bağımsız biçimde tanınmasından önceki kuramsal bir aşama olarak ele alır.
Kavram haz ilkesiyle ilişkili olmakla birlikte aynı kavram değildir. Yazarın Freud’dan aktarımı ayrı tutulur; Freud’un kaynakçada anılan asıl çalışması bu paket için ayrıca incelenmedi.
Bu kaynakta bağlantılar
- Primer narsisizm: Objesiz başlangıç ile hoşluk temelinde ego ve ego olmayanın ayrılması, aynı gelişim anlatısının farklı konumlarıdır.
- Projeksiyonun erken ego bağlamı: Arı zevk egosu açıklaması, hoş olmayanın ego olmayana bağlanmasıyla ilişkilidir.
Pasif-reseptif egemenlik
Fenichel, objesiz omnipotens taslağından sonra, güçlü dış objelerin gerekli olanı vermesini sağlama yoluyla güçlüklerin aşıldığı bir pasif-reseptif egemenlik dönemini anlatır. Daha sonraki etkin egemenlik olanakları zayıfladığında bu alıcı biçime dönüşün çekici hale gelebildiğini belirtir. Bölüm sonunda bunun şiddetini bireyler ve kültürel koşullar arasında değişen bir özellik olarak yeniden ele alır.
Edilgin sözcüğü burada ahlaki bir kusur veya tembellik etiketi değildir. Yardım isteme davranışının tek başına gelişimsel gerileme olduğunu söylemez; açıklama kitabın tarihsel kuramsal dilinde tutulur.
Bu kaynakta bağlantılar
- Omnipotens: Kendi omnipotensi ile güçlü objelerden gereksinimlerin karşılanmasını bekleme farklı konumlardır.
- Regresyon: Etkin egemenlik güçleştiğinde pasif-reseptif işleyişe dönüş tartışılır.
- Etkin egemenlik: Pasif-reseptif ve etkin egemenlik aynı güçlükle başa çıkma anlatısında farklı işleyişlerdir.
- Benlik değeri: Dışarıdan gelecek destek ile benlik değerinin düzenlenmesi kaynakta bağlantılıdır.
Arkaik sembolizm ve deformasyon
Fenichel, arkaik düşüncenin bir parçası olan sembolizm ile bastırılmış bir fikrin bilinçli sembolle temsil edilmesi yoluyla oluşan deformasyonu ayırır. İlkinde benzerlikler veya ortak duygusal cevaplar, henüz ayrımlaşmamış bir kavrayışın içinde aynıymış gibi yaşanır; ikincisinde bu işleyiş bir fikrin gizlenmesi için kullanılır. Silberer’in algısal açıklamasını kısmen destekler, Jones’un buna yönelttiği itirazı ikna edici bulmaz ve bazı sembol ilişkilerini açık sorun olarak bırakır.
Bu kayıt sabit rüya simgeleri sözlüğü veya bir resimden gizli cinsel anlam çıkarma aracı değildir. Fenichel’in eleştirisi, Silberer ve Jones’un kendi görüşleriyle karıştırılmaz; bu yazarların asıl metinleri ayrıca okunmadı.
Bu kaynakta bağlantılar
- Düşünme, gerçekliğe hazırlık ve fantazi: Düşünmenin işlevleri ile imgelerin ve sembollerin kullanılma biçimleri aynı bölümde ayrıştırılır.
- Deformasyon işlemleri ve yorum: Arkaik sembol oluşumu ile bastırılmış fikri gizleyen deformasyonun farkı korunur.
Uyumun Fenichel’deki dinamik açıklaması
Fenichel, uyumu iç dürtüler ile dış uyaranların ortaya çıkardığı sorunlara ortak çözümler bulunması olarak tanımlar. Hartmann’ın uyumun aşırı biçimde çatışma açısından ele alındığı eleştirisini aktarır; ardından çatışmasız alan ifadesinin dinamik olmayan bir gelişim izlenimi verebileceğine dikkat çeker. Organizmanın gereksinimleri ile dış etkilerin süregelen ilişkisini ve gelenekle geçen değerlerin öznel değerlerin oluşumundaki yerini korur.
Bu açıklama Hartmann’ın bütün ego psikolojisini temsil etmez. Fenichel’in yanıtı Hartmann’ın kendi görüşü gibi kaydedilmez. Uyum, her koşula boyun eğme talimatı veya güncel uyumsal işlevsellik ölçeği değildir.
Bu kaynakta bağlantılar
- Dürtülere karşı savunmanın güdüleri: Uyum ve savunma kavramlarının iç içeliği, Hartmann tartışmasına girişte açıkça belirtilir.
- Kuram, yöntem ve açıklama düzeyleri: İç gereksinimler ile somut çevrenin ortak ele alınması, giriş ve uyum tartışmasında sürer.
- Arkaik ego ve egonun farklılaşması: Uyum, ego gelişiminin yalnız savunma üzerinden anlatılması sorunuyla birlikte tartışılır.
Dürtülere karşı savunmanın güdüleri
Fenichel, doyum isteyen egonun neden bazı dürtülere karşı çıktığı sorusunu dört etmenle açıklar: dış yardıma bağımlılık ve uyarımla başa çıkamama; gerçek tehlikeler ile eğitimsel yasaklar; dış dünyanın projektif yanlış anlaşılması; daha sonra superegoya bağımlılık. Böylece tepkiyi yalnız geciktirmekle daha kalıcı biçimde engellemek ayrılır ve anksiyete ile suçluluk arasındaki gelişimsel ilişki tartışılır.
Bu, IV. bölümdeki hazırlayıcı taslaktır; VIII–IX. bölümlerin ayrıntılı savunma incelemesinin tamamı değildir. Gerçek tehlike ile varsayılan içsel çatışma birbirine indirgenmez; mevcut savunma mekanizması tanımı korunur.
Bu kaynakta bağlantılar
- Fiksasyon: Belirli savunma tiplerinin tekrarlı kullanımı, ego fiksasyonunun olası alanlarından biri olarak anılır.
- Uyumun Fenichel’deki dinamik açıklaması: Uyum ve savunma kavramlarının iç içeliği, Hartmann tartışmasına girişte açıkça belirtilir.
- Primer anksiyete ve haberci anksiyete ayrımı: Anksiyete, dürtülere karşı savunmanın güdülerini hazırlayan açıklamalardan biridir.
- Nevroz tanımı için ilk deneme: İlk psikonevroz taslağı savunma, çatışma, blokaj ve semptom sırasıyla kurulur.
Homeostaz ve değişmezlik ilkesinin kaynak bağlamı
Fenichel, Cannon’un homeostasis açıklamasını durgunluk değil, sürekli bozulan dengenin yeniden kurulması yönünden aktarır. Fechner’in değişmezlik ilkesi ve Freud’un Nirvana ilkesi kullanımını bu tartışmaya bağlar; bütün gerilimlerin silinmesinden çok organizmaya özgü bir uyarım düzeyinin sürdürülmesini öne çıkarır. Ayrıca ayrı bir homeostatik içgüdü veya egemen olma içgüdüsü varsaymayı gerekli görmez.
Bu bağlantılar Fenichel’in kuram içi yorumudur; homeostazın bütün fizyolojisini psikanalitik enerjiyle özdeşleştirmez. Cannon, Fechner, Freud ve Barbara Low’a yapılan atıflar özgün çalışmaların ayrıca doğrulandığı anlamına gelmez.
Bu kaynakta bağlantılar
- Etkin egemenlik: Fenichel homeostatik veya egemen olma içgüdüsü varsaymakla, ilke ve genel işlev açıklamasını ayırır.
Nevroz tanımı için ilk deneme
Fenichel, nevrotik fenomenler için ilk ortak çerçeveyi, dürtülerin ve dış taleplerin yönetiminde yetersizlik üzerinden kurar. Aşırı uyarım girişi ile daha önce oluşmuş deşarj blokajını iki yol olarak ayırır; bunların birbirini etkileyebileceğini özellikle söyler. Psikonevroz açıklamasında savunma, çatışma, blokaj ve şekil değiştirmiş anlatım sırasını kurar; semptomun bu sürecin görünür aşaması olduğunu ileri sürer.
Bu, yazarın “ilk deneme” diye sunduğu tarihsel tanımdır. Güncel tanı ölçütü veya bütün bedensel belirtilerin psikolojik nedenli olduğu iddiası değildir; travmatik nevroz ve psikonevroz ayrıntıları sonraki bölümlere aittir.
Bu kaynakta bağlantılar
- Dürtülere karşı savunmanın güdüleri: İlk psikonevroz taslağı savunma, çatışma, blokaj ve semptom sırasıyla kurulur.
- Deformasyon işlemleri ve yorum: Semptomun şekil değiştirmiş anlatımı ile yorumun deformasyonu yeniden kurma sorusu ilişkilidir.
Nevrotik semptom ile duygu arasındaki karşılaştırma
Fenichel, önceki nevroz tanımının olağan duygusal patlamalara da uyabildiği itirazını ele alır. İki durumda da olağan ego düzenlemesinin yerini daha arkaik tepkilerin alabileceğini söyler; fakat nevrotik semptomu kişisel geçmişle biçimlenen, duygusal sendromu ise farklı kişilerde daha benzer şekilde görülen bir oluşum olarak ayırır. Kompülsif semptomların basit bir patlama sayılmaması gerektiğini de ekler.
Yazarın biyolojik ve tarihsel açıklamaları, burada doğrulanmış güncel neden bilgisi değildir. Ortak bir betimlemenin bulunması bütün duyguları hastalık veya bütün kompülsiyonları bastırılmış duygunun patlaması yapmaz.
Bu kaynakta bağlantılar
- Primer anksiyete ve haberci anksiyete ayrımı: Nevrotik semptom ve duygu karşılaştırması, sonraki anksiyete açıklamasına bağlanabilir; tanı eşdeğerliği kurulmaz.
Deformasyon işlemleri ve yorum
Fenichel, anlatımın değişmesini eksik çağrışım halkaları, bir duygunun başka ilişkiye taşınması ve bir fikrin çağrışımla bağlı başka bir fikirle yer değiştirmesi üzerinden örnekler. Sözler, jestler, duygular ve kişinin geçmişi arasındaki ilişkilere bakar. Buna karşılık analistin her cümlede mekanik bir soru listesi işletmesini önermez; yorumlayıcı sezginin doğruluğu sorununu da bölümün ilerleyen ölçüt tartışmasına bırakır.
Deformasyon terimi Burns’ün bilişsel çarpıtma kavramıyla eşanlamlı kullanılmaz. Bir sözden veya jestten tek başına gizli bir anlam çıkaran uygulama önerilmez. Fenichel’in güçlü ifadeleri kaynak içi görüş olarak tutulur.
Bu kaynakta bağlantılar
- Arkaik sembolizm ve deformasyon: Arkaik sembol oluşumu ile bastırılmış fikri gizleyen deformasyonun farkı korunur.
- Nevroz tanımı için ilk deneme: Semptomun şekil değiştirmiş anlatımı ile yorumun deformasyonu yeniden kurma sorusu ilişkilidir.
Kuram, yöntem ve açıklama düzeyleri
Fenichel, biyolojik gereksinimler ile somut sosyal çevreyi birlikte ele alan bir psikoloji anlayışını savunur ve hem yalnız içsel dürtülere hem yalnız kültüre dayanan açıklamaları eleştirir. Kitabın genel kuramının bir tek kişinin bütün öyküsü olmadığını vurgular. İlkelerin sunuluşunun tümdengelimli, kendi anlatımına göre elde edilişinin ise tümevarımlı olduğunu belirtir; yöntem bölümünde de kuramın yöntem aracılığıyla geliştiğini söyler.
Bu kayıt Fenichel’in bilim anlayışını ve kendi çalışmasına ilişkin açıklamasını aktarır; onun tarih veya yöntem iddialarının bağımsız doğrulaması değildir. Genel psikanaliz maddesi yalnız bu görüşle değiştirilmez.
Bu kaynakta bağlantılar
- Uyumun Fenichel’deki dinamik açıklaması: İç gereksinimler ile somut çevrenin ortak ele alınması, giriş ve uyum tartışmasında sürer.
I–IV. bölümler için kapsam çizelgesi
İlk pilotta işlenen başlıklar yeniden yeni içerik olarak sayılmaz. Bu çizelge her cümlenin ve kaynakça girişinin bağımsız doğrulaması değildir.
I · Psikoanalize ve nevrozlar teorisine giriş
İlk pilot ve ikinci paket birlikte.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
II · Mental dinamikler
İlk pilot ve ikinci paket birlikte.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
II · Mental ekonomi
İlk pilot ve ikinci paket birlikte.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
II · Bilinç ve bilinçdışı
İlk pilot ve ikinci paket birlikte.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
II · Mental yapı
İlk pilot ve ikinci paket birlikte.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
II · Bir nevroz tanımı için ilk deneme
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
II · Nevrotik semptomlar ve duygular
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
III · Giriş
İlk pilot ve ikinci paket birlikte.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
III · Temel kural
İlk pilot ve ikinci paket birlikte.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
III · Yorum
İlk pilot ve ikinci paket birlikte.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
III · Deformasyon işlemleri
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
III · Direnç tipleri
İlk pilot ve ikinci paket birlikte.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
III · Transferans
İlk pilot ve ikinci paket birlikte.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
III · Yorumların doğruluğu için ölçütler
İlk pilot ve ikinci paket birlikte.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
IV · Gelişmenin ilk dönemlerinin araştırılmasındaki yöntem güçlükleri
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
IV · En erken dönemler
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
IV · Objelerin keşfi ve egonun kuruluşu
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
IV · İlk algı ve primer idantifikasyon
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
IV · Omnipotens ve benlik değeri
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
IV · Devinimin ve etkin egemenliğin gelişmesi
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
IV · Anksiyete
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
IV · Düşünme ve gerçeklik duygusunun gelişimi
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
IV · Dürtülere karşı savunmalar
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
IV · Uyum ve gerçeklik duygusu konusunda ek düşünceler
İkinci pakette kaynak okuması ve açıklama.
Başlık düzeyinde açıklama ve kaynak yeri işlendi; her cümlenin veya bütün atıfların bağımsız doğrulaması değildir.
Kaynak ve inceleme kayıtları
Kitapta atıf yapılan yazarların asıl yayınları bu paket için ayrıca okunmadı. Fenichel’in bir görüşü aktarması, onu benimsemesiyle; kaynak açıklaması, güncel klinik kanıtla aynı şey değildir.