PsikofilolojiÖzür bir final cümlesi değildir
Kurgu örnekte Aslı, Eren’in kendisine özel olarak anlattığı bir iş sorununu arkadaş grubunda paylaşıyor. Eren bunu öğrendiğinde öfkeleniyor. Aslı “Özür diledim, daha ne yapabilirim?” diyor.
Bu cümle özrün söylendiğini gösterir; güvenin yeniden kurulduğunu göstermez. İlk ayrım şudur: davranış neydi, bilinen etkisi neydi, bundan sonra ne değişebilir?
Onarma girişimi ne yapar?
Gottman ve Silver’ın kullandığı “onarma girişimi”, gerilimin tırmanmasını azaltmaya veya konuşmayı yeniden kurulabilir hale getirmeye yönelik söz ya da davranışları anlatır. Bir özür böyle bir girişim olabilir. Fakat girişimin yapılmasıyla karşı tarafın onu hemen kabul etmesi aynı şey değildir.
Onarma girişiminin değeri, karşı tarafın duygusunu komutla değiştirmesinde değil, sorumluluk ve yeniden bağlantı için bir kapı açabilmesindedir.
Sorumluluk ile kendini mahkûm etmek arasındaki boşluk
“Yanlış bir şey yaptım” ile “Ben kötü bir insanım” aynı iddia değildir. İlki belirli davranışın sonuçlarını incelemeye izin verir. İkincisi kişinin bütün benliğini tek olayın içine çeker.
Onarımın daha somut soruları vardır: Ne oldu? Hangi sınır ihlal edildi? Etkiyi azaltmak için şimdi ne yapılabilir? Tekrarı önlemek için hangi davranış değişecek?
Güvenlik sınırı
Onarma dili, tehdit, zorlama veya şiddeti sıradan bir iletişim kazası gibi yeniden paketlemek için kullanılmamalıdır. Güvenlik riski olan durumda daha iyi bir özür, güvenlik planının yerine geçmez.
Kaynak izi
Gottman & Silver, 2016. Onarma girişimleri basılı s. 28 ve s. 45–47.
İlgili Psikofiloloji yazısı: Suçluluk ve sorumluluk: kendini mahkûm etmeden onarmak.