PsikofilolojiAynı sessizlik, aynı işlevi taşımayabilir
Kurgu örnekte Elif ile Can, para konusunda tartışıyor. Can’ın kalbi hızlanıyor, cümleleri kısalıyor ve ikisi de aynı sözleri tekrar etmeye başlıyor. Can “Şu an konuşmaya devam edersem daha kötü söyleyeceğim. Yarım saat ara verip sekizde tekrar konuşalım mı?” diyor.
Başka bir durumda ise Can hiçbir şey söylemeden odadan çıkıyor ve konu günlerce açılmıyor. Dışarıdan bakıldığında iki sahnede de konuşma durmuştur. İşlevleri aynı değildir.
Ara vermeyi görünür yapan üç unsur
Birincisi gerekçenin adlandırılmasıdır: kişi neden ara istediğini söyler. İkincisi dönüş niyetidir: konu sonsuza kadar askıya alınmaz. Üçüncüsü mümkünse yaklaşık bir dönüş zamanı veya koşulu belirlenir.
Bunlar sihirli kurallar değildir. Fakat geçici düzenleme ile belirsiz geri çekilmeyi birbirinden ayırmaya yardım eder.
Duygusal taşma ve duvar örme
Gottman ve Silver, yoğun fizyolojik uyarılmanın bilgi işleme ve sorun çözmeyi zorlaştırabildiğini anlatır. Aynı bölümde araya duvar örmeyi, etkileşimden geri çekilme örüntüsü olarak tanımlar.
Bu iki kavramı eşitlememek önemlidir. Bir kişi taşma yaşadığı için ara isteyebilir; bu tek başına ilişkiyi cezalandırmak veya karşı tarafı kontrol etmek anlamına gelmez. Öte yandan sürekli belirsiz geri çekilme de “sakinleşme” etiketiyle otomatik olarak sağlıklı hale gelmez.
Psikofiloloji için soru seti
Konuşma neden durdu? Dönüş niyeti var mı? Dönüş zamanı belirlendi mi? Konu daha sonra gerçekten ele alındı mı? Geri çekilme karşı tarafı cezalandırma veya kontrol etme işlevi taşıyor mu? Bu sorular davranışı tek kelimelik etiketten daha iyi açıklar.
Kaynak izi
Gottman & Silver, 2016. Araya duvar örme basılı s. 39–40; dolup taşma s. 40–43; onarma girişimleri s. 45–47.