Aynı tartışma neden tekrar ediyor?

Tekrar eden konu, her zaman aynı sorun değildir

Kurgu bir çift olan Derya ile Mert, her pazar akşamı aynı noktaya geliyor. Derya gelecek haftayı birlikte planlamak istiyor; Mert ise hafta sonunun son saatini de toplantıya çevirmek istemiyor. Birkaç dakika içinde konuşma takvimden çıkıp kişilik hükümlerine ulaşıyor.

Burada “iletişimleri kötü” demek fazla geniştir. En az dört ayrı soru vardır: Planlama işi gerçekten nasıl paylaşılıyor? Derya’nın istediği öngörülebilirlik ne işe yarıyor? Mert’in korumaya çalıştığı serbest zamanın anlamı ne? Belirli bir davranış hakkındaki yakınma ne zaman kişinin karakteri hakkındaki hükme dönüşüyor?

Yakınma ile kimlik hükmünü ayırmak

Gottman ve Silver, belirli bir davranışa yönelen yakınmayla kişiliğe yönelen eleştiriyi ayırır. “Bu hafta çocukları kimin alacağını konuşmadık” gözlenebilir bir eksikliği tarif eder. “Sen zaten sorumluluk alamıyorsun” ise tek olaydan daha geniş bir kişi hükmüdür.

Bu ayrım yakınmayı otomatik olarak haklı yapmaz. Önce anlaşmanın ne olduğu ve olayın gerçekten nasıl gerçekleştiği sorulur. Ama tartışmanın nesnesini görünür kılar.

Çözülecek problem mi, birlikte yaşanacak fark mı?

Bazı tekrarlar lojistiktir: ortak takvim, görev dağılımı veya yeni bir anlaşma işe yarayabilir. Bazılarıysa değer ve yaşam tarzı farklarına dokunur. Birinin düzen ihtiyacı ile diğerinin kendiliğindenlik ihtiyacı tamamen ortadan kalkmayabilir.

Kitabın kalıcı sorunlar yaklaşımı burada yararlı bir soru üretir: Hedef farkı yok etmek mi, yoksa farkın ilişkiyi zehirlemeden konuşulabildiği bir düzen kurmak mı?

Psikofiloloji merceği

Tekrar eden tartışmayı dört sütunda okuyabiliriz: olay, yüklenen anlam, verilen karşılık ve bağlam. “Plan yapalım” cümlesi kontrol edilme olarak, “sonra konuşalım” cümlesi önemsenmeme olarak okunabilir. Bu anlamların varlığı gerçektir; olay hakkındaki tek mümkün açıklama oldukları ayrıca gösterilmelidir.

İlişkiyi anlamak iki tarafı otomatik olarak eşit derecede sorumlu ilan etmek değildir. Görev dağılımı, verilen sözler, ekonomik koşullar, bakım yükü ve güç farkları somut olarak incelenir.

Kaynak izi

Gottman & Silver, 2016. Çatışma türleri basılı s. 131 ve devamı; çözülebilir sorunlar s. 156 ve devamı; kilitlenme s. 214 ve devamı.