Geri bildirimi anlamak ve sınır koymak

Öğrenme hedefleri

Bir davranış hakkındaki eleştiri ile kişinin bütününe yönelik etiketi ayırmak.
Geçerli noktayı kabul etmek ile tüm suçlamayı kabul etmeyi ayırmak.
Güvenli olmayan konuşmayı sürdürmeyi bir ders başarısı koşulu yapmamak.

Burns’ün “sözel judo” anlatısında açıklığa kavuşturma, eleştirideki geçerli payı bulma ve müzakere öne çıkar. Bu derste eklediğimiz sınır, karşıdaki kişinin sakinleşeceğinin garanti edilemeyeceğidir. Kişi yanlışını düzeltebilir ve hakareti kabul etmeyebilir. Kişilik hakkında kapsamlı bir hüküm vermeden somut etkiyi konuşmak, sorumluluğu silmek değildir.

Kurgu uygulama

Kurgu: Bir dayanışma etkinliğinin afişinde Mert yanlış saat yazıyor. Ekip arkadaşı “Saat yanlış; sen hiçbir işi yapamıyorsun” diyor. Mert saati kontrol ederek hatayı doğruluyor. “Saat yanlış yazılmış; bunu düzelteceğim. Hangi duyuruların yeniden gönderilmesi gerektiğine bakalım. Kişisel hakaretle devam etmek istemiyorum” diye yanıt veriyor. Bu yanıtın karşı tarafı mutlaka sakinleştireceğine dair veri yok.

Örnek çözümleme

Hata kabul edilir, düzeltme önerilir, kişinin bütününe ilişkin etiket kabul edilmez. Sınır koymak görüşmeyi bitirmeyi veya destek istemeyi de içerebilir. Alıştırma başka birini kontrol etmeyi değil, yanıtın bileşenlerini ayırmayı öğretir.

Bilgi kontrolü

Yanıtlar gönderilmez ve saklanmaz. Bu sorular sağlık veya kişilik testi değildir.

1. Mert’in yanıtında hangi kabul, kişisel etiketi onaylamadan yapılmıştır?Afişteki saatin yanlış yazıldığını.Hiçbir işi yapamadığını.Ekip arkadaşının her konuda haklı olduğunu.

Seçeneklerin gerekçeleri

Afişteki saatin yanlış yazıldığını.
Doğru. Belirli hata kabul edilirken “hiçbir işi yapamamak” gibi bütüncül hüküm kabul edilmez.

Hiçbir işi yapamadığını.
Bu etiket tek bir hatadan çok daha geniştir. Somut sorumluluk almak için kabul edilmesi gerekmez.

Ekip arkadaşının her konuda haklı olduğunu.
Bir eleştirinin geçerli payını kabul etmek bütün görüşleri onaylamak değildir.

2. Bu iletişim yaklaşımının sınırını en doğru anlatan ifade hangisidir?Eleştiriyi anladıysam bütün suçlamaları da kabul etmeliyim.Yanıtımı daha açık kurabilirim; karşı tarafın mutlaka sakinleşeceğini garanti edemem.Empati göstermek, kendi görüşümü hiçbir zaman söylememek demektir.

Seçeneklerin gerekçeleri

Eleştiriyi anladıysam bütün suçlamaları da kabul etmeliyim.
Anlamak, bütün yargıları onaylamak değildir. Eleştirinin geçerli payı ayrı değerlendirilebilir.

Yanıtımı daha açık kurabilirim; karşı tarafın mutlaka sakinleşeceğini garanti edemem.
Doğru. Beceri kendi yanıtının nasıl kurulduğuyla ilgilidir; başka birinin davranışını kontrol etme garantisi vermez.

Empati göstermek, kendi görüşümü hiçbir zaman söylememek demektir.
Kitabın müzakere aşaması kendi görüşünü de konuşmayı içerir; empati kendini bütünüyle susturmak değildir.

3. Hakaret artıyorsa bu ders hangi yaklaşımı destekler?Dersi başarmak için konuşmayı ne olursa olsun sürdürmek.Hakaretlerin tamamını hak ettiğini kabul etmek.Konuşmayı durdurma veya destek isteme seçeneğini korumak.

Seçeneklerin gerekçeleri

Dersi başarmak için konuşmayı ne olursa olsun sürdürmek.
Güvenli olmayan konuşmayı sürdürmek başarı koşulu değildir.

Hakaretlerin tamamını hak ettiğini kabul etmek.
Bu, somut hata ile kişinin değerini karıştırır; düzeltme yapmak hakareti kabul etmeyi gerektirmez.

Konuşmayı durdurma veya destek isteme seçeneğini korumak.
Doğru. Sınır koymak empatiyle çelişmek zorunda değildir; güvenlik önceliği korunur.

İlgili kavramlar

İlgili Türkçe yazı

Kaynak izi ve inceleme sınırları

B04 · David D. Burns, İyi Hissetmek, Psikonet, 24. basım, 2016. Basılı s. 149–155 · PDF 151–157.
B04 · David D. Burns, İyi Hissetmek, Psikonet, 24. basım, 2016. Basılı s. 217–220 · PDF 219–222.