PsikofilolojiSeçilmiş kitap pasajlarının özgün eğitim okumasıdır. Kitabın tümü için veya kişiye özel tanı ve tedavi için bir değerlendirme değildir. Dış kaynak notları ayrıca işaretlenmiştir.
İlişki hem yaşanır hem düşünülür
Psikoterapi bölümünde aktarım, geçmişteki önemli ilişkilerin duygu ve beklentilerinin terapistle kurulan ilişkiye taşınması bağlamında anlatılır. Karşı aktarımın dar ve geniş anlamları ise terapistin kendi geçmişinden gelen veya görüşmede kendisinde oluşan tepkiler üzerinden açıklanır. Bunlar, kitabın psikodinamik çerçevesine ait kavramlardır.
Bu çerçeve, bir kişiyi anlamak için soru üretmeye yardımcı olabilir. Ancak kişinin terapiste yönelik her itirazının geçmiş ilişkiden kaynaklandığı sonucunu otomatik olarak vermez. Terapistin yaptığı somut bir davranış ile o davranışa ilişkin yorum ayrı tutulmalıdır. Bu, kuramsal açıklamayı uygularken benimsediğimiz editoryal sınırdır.
Direnç etiketiyle anlatıyı kapatmamak
Kaynak direnç kavramını değişim karşısındaki güçlükler ve belirli duygulardan kaçınma çerçevesinde tartışır. Aynı zamanda terapistin, kişinin bir öneriyi neden uygulamadığını merak etmesini, bunu ele alınabilir bir konu hâline getirmesini ister. Bu vurgu, terimi görüşmeyi bitiren bir yargı olarak kullanmaktan farklıdır.
Örneğin randevuya geç kalmayı tek başına direnç kanıtı saymak gerekçesiz bir atlama olabilir. Bu davranış gözlem olarak kaydedilebilir; anlamı ayrıca araştırılır. Buradaki örnek kitabın özgün hasta öykülerinin yeniden anlatımı değil, gözlemle yorumun ayrılmasına ilişkin editoryal bir açıklamadır.
Özel bilgi, serbest kullanım hakkı değildir
Şahika Yüksel’in etik bölümü gizliliği, görüşmenin güven ve mahremiyet boyutunun temeline yerleştirir. Bilginin öğrenilmesiyle üçüncü kişilerle paylaşılması aynı izin değildir. Bölüm, vaka tartışması ve yayınlarda kişinin tanınabilirliğini de ele alır; yalnızca adını değiştirmenin yeterli olmayabileceğini özellikle belirtir.
Bu ilkeyi içerik üretimine uyguladığımızda, bir kitapta bulunan olguyu yeni bir isimle kendi gerçek hastamız gibi sunmamak gerekir. Özgün öğretici örnekler açıkça örnek olarak işaretlenir. Bir metnin kaynak gösterilmesi, kişisel bilgileri sınırsız yayımlama yetkisi doğurduğu anlamına gelmez.
Ayrı UK mesleki rehber notu: GMC, doğrudan bakım dışındaki kullanımlarda mümkün olduğunda anonim bilgiyi tercih etmeyi, tanımlanabilir paylaşım için uygun dayanağı ve gerekli ölçüyle sınırlı açıklamayı vurgular. Yeniden tanınma riski yalnızca adın silinmesiyle ortadan kalkmayabilir. Bu not Türkiye’deki yürürlükteki hukuk hakkında görüş değildir.
Onam, bilgi verip geçmek değildir
Kitap, önerilen tedavinin sürecini, seçeneklerini ve olası etkilerini anlaşılır biçimde açıklamayı ele alır. Ayrıca karar verme yeterliliğini belirli bir kararla ilişkilendirir: bir konuda güçlük yaşamak, bütün konularda aynı yetersizliğin bulunduğunu göstermez. Bu ayrım, kişinin tanı etiketiyle karar verme hakkını aynı şey saymamayı gerektirir.
Ayrı UK mesleki rehber notu: GMC’nin onam ilkeleri, karar vermeyi süren bir diyalog olarak tanımlar. Yetişkinin kapasitesi olduğu varsayımından başlanır; kapasite değerlendirmesi belirli karara ve belirli zamana ilişkindir. Bu karşılaştırma, 2009 kitabındaki ülkelere özgü bütün hukuk örneklerinin güncellendiği anlamına gelmez.
Güvenin iki ayrı boyutu
Terapinin ilişkisel anlamını düşünmek ve o ilişkinin sınırlarını korumak birbirini tamamlar. Karşı aktarım bir yorum alanıdır; gizlilik, anlaşılır bilgi ve onam ise profesyonel ilişkinin nasıl yürütüleceğiyle ilgilidir. Birincisinin varlığı ikincisini gevşetmez. Aynı şekilde bir kişinin tepkisini kuramsal dille açıklayabilmek, onun itirazını önemsiz kılmaz.
Bu yazı, okurun terapistini ya da kendisini tek bir kavramla sınıflandırmasını değil, şu ayrımı korumasını amaçlar: ne yaşandı, nasıl yorumlandı ve hangi bilgi hangi amaçla kullanılıyor? Bu sorular bir arada tutulduğunda kaynak okuması, hem kavramsal hem etik bakımdan daha izlenebilir olur.
Kaynaklar ve okuma sınırı
B3. Psikiyatri. Editörler: Işın B. Kulaksızoğlu, Raşit Tükel, Alp Üçok, İlhan Yargıç, Olcay Yazıcı. İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Temmuz 2009. Üniversite yayın no. 4888; fakülte yayın no. 2009/1.
D4. Confidentiality: using and disclosing patient information for secondary purposes · GMC
D5. The seven principles of decision making and consent · GMC
Kitap açıklamaları, editoryal örnekler ve dış kaynak notları ayrı tutulmuştur. Özgün kitap taraması ve korumalı test maddeleri yayımlanmaz.