PsikofilolojiSeçilmiş kitap pasajlarının özgün eğitim okumasıdır. Kitabın tümü için veya kişiye özel tanı ve tedavi için bir değerlendirme değildir. Dış kaynak notları ayrıca işaretlenmiştir.
Bir sözcük neyi tarif ediyor?
Doğan Şahin’in semiyoloji bölümü, belirtileri ve bulguları bir psikiyatrik muayene düzeni içinde ele alır. Bilişsel işlevler, duygulanım, hareket, bedensel işlevler ve sosyal-mesleki işlevsellik ayrı alanlardır. Bu düzenin değeri, kişiyi tek bir sözcükle tanımlamakta değil, farklı gözlem türlerini birbirine karıştırmamaktadır.
Örneğin “dikkati dağılıyor”, “az konuşuyor” ve “işe devam edemiyor” ifadeleri farklı bilgiler verir. İlki bir bilişsel işlevi, ikincisi görüşmede gözlenen konuşma miktarını, üçüncüsü yaşam içindeki etkilenmeyi anlatabilir. Bu üç cümleyi tek bir tanı adıyla değiştirmek, aralarındaki farkı ortadan kaldırır. Bu, sınıflandırmadan önce betimlemenin önemine ilişkin editoryal bir örnektir.
Algı yaşantısında uyaranı sormak
Kitap halüsinasyonu, karşılık gelen dış uyaran olmadan ortaya çıkan algılama olarak tanımlar. İllüzyonda ise var olan bir uyaranın farklı yorumlanması söz konusudur. Dolayısıyla iki terimi yalnızca “olmayan bir şey görmek” biçiminde aynılaştırmak, kaynakta yapılan temel ayrımı kaybettirir.
Aynı bölüm, uykuya dalma ve uyanma sırasında görülebilen yaşantıları ayrıca ele alır. Hipnogojik ve hipnopompik bağlamın belirtilmesi, algı deneyimini duyunca doğrudan psikoz sonucuna atlamamayı gerektirir. Buradaki anlatım kişinin yaşantısına internet üzerinden tanı koyma yöntemi değildir; hangi bağlam bilgisinin eksik olabileceğini gösterir.
Konuşmanın miktarı, akışı ve içeriği
Semiyoloji bölümünde konuşma miktarının azalması ile konuşmanın yeterli miktarda olsa da az bilgi taşıması ayrılır. Benzer biçimde, ayrıntıcı konuşmada konu korunurken anlatım uzar; yandan konuşmada soruyla ilişkili bir alana geçilir ama sorunun yanıtı verilmez. Birinin uzun konuşması, bu ayrımlardan herhangi birini tek başına kanıtlamaz.
Neolojizm örneği de bağlam gerektirir. Kaynak bunu psikopatolojik konuşma özellikleri arasında adlandırır. Ancak sözcük üretimini gördüğümüz her yerde aynı klinik anlamı varsayamayız. Bu yüzden hazırlanan kayıtta psikopatoloji bağlamı açıkça işaretlenmiştir; dilsel yaratıcılık kavramıyla otomatik birleştirme yapılmaz.
Duygudurum ile duygulanım neden ayrı?
Kitabın ayrımında duygudurum zamana yayılan genel duygusal yaşantıdır; afekt ise görüşmede gözlenebilen anlık duygusal görünümü anlatır. Aynı görüşmede ikisi hakkında farklı bilgiler edinilebilir. Aleksitimi de ayrıca tanımlanır: kişinin kendi duygularını fark etme ve adlandırmada yaşadığı güçlük, duygusunun hiç bulunmadığı anlamında yazılmaz.
İçgörü başlığında kaynak iki kullanımı ayırır: bilinçdışı güdülenmelerin farkında olma ve bir rahatsızlığın bulunduğunu fark edebilme. Bu iki anlamın tek tanımda eritilmesi, klinik değerlendirme ile kuramsal yorum arasındaki sınırı belirsizleştirir. Paket bu nedenle iki ayrı bağlam kaydı tutar.
Tanımın sınırını korumak
Son soru, bütün bu gözlemlerin kişinin ilişkileri ve çalışma yaşamıyla nasıl bağlandığıdır. Kaynak sosyal ve mesleki işlevselliği muayenenin ayrı bir alanı olarak gösterir. Böylece bir terim, insanın bütününü temsil eden bir etikete dönüşmez.
2009 baskısındaki bazı çok kısa tanımlar ayrıca inceleme gerektirir. Örneğin mutizm için kullanılan niyet ifadesi ve katatoninin dar anlatımı bu ilk sözlük grubuna alınmadı. Bir kaynağı sadakatle okumak, her cümlesini güncel tanı tanımı olarak yayımlamak zorunda olmak değildir.
Kaynaklar ve okuma sınırı
B3. Psikiyatri. Editörler: Işın B. Kulaksızoğlu, Raşit Tükel, Alp Üçok, İlhan Yargıç, Olcay Yazıcı. İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Temmuz 2009. Üniversite yayın no. 4888; fakülte yayın no. 2009/1.
Kitap açıklamaları, editoryal örnekler ve dış kaynak notları ayrı tutulmuştur. Özgün kitap taraması ve korumalı test maddeleri yayımlanmaz.
İlgili kavramlar
- Psikiyatrik semiyoloji · Kitap bağlamı
- Psikiyatrik muayene şeması · Kitap bağlamı
- Halüsinasyon / varsanı · Kitap bağlamı
- İllüzyon / yanılsama · Kitap bağlamı
- Hipnogojik halüsinasyon · Kitap bağlamı
- Duygudurum · Kitap bağlamı
- Afekt / duygulanım · Kitap bağlamı
- İçgörü (rahatsızlığın farkındalığı) · Kitap bağlamı
- Sosyal ve mesleki işlevsellik · Kitap bağlamı