Yatkınlık kader değildir

Stahl'ın psikiyatri genetiği bölümünde genler, karmaşık davranışların veya hastalıkların doğrudan birer kodu gibi sunulmaz. Proteinler ve hücresel süreçler ile daha karmaşık görünümler arasında ara düzeyler tartışılır. Endofenotip anlatımı bu ara özelliklere dikkat çeker. Kitaptaki genotip-fenotip yolu açıkça basitleştirilmiş ve varsayımsal bir şemadır.

Kitap açıklaması / seçilmiş pasaj

Aynı bölümde stres-yatkınlık hipotezi, genetik etkilerle çevresel koşulları birlikte düşünür. İstanbul kitabının travma bölümünde de olay öncesi işlevsellik, olayın kendisi, sonrası koşullar ve destek kaynakları ayrı sorular olarak ele alınır. İki kaynak aynı mekanizmayı kanıtlamaz; her ikisi de tek öğeli bir açıklamadan daha fazla düzeyle çalışır.

Kitap açıklaması / seçilmiş pasaj

Bir ailede benzer güçlükler görülmesi, öğrenen kişiye akrabalarının geleceğini hesaplama yetkisi vermez. 'Riskle ilişkili', 'belirli koşullarda etkili olabilir' ve 'kaçınılmazdır' farklı kuvvette iddialardır. Bu derste genetik test yorumlamıyoruz; bir modelin açıklama gücünü bireysel kehanete dönüştürmeme alıştırması yapıyoruz.

Özgün editoryal açıklama veya kurgu örnek

Uygulama: kurgu çalışma kartı

Kurgu haritalama: 'Bir risk varyantı', 'bir bilgi işleme görevi', 'yakın dönem stresörü', 'günlük işlevde değişim' kartlarını dört ayrı kutuda tut. Bunları tek bir kaçınılmaz sonuç oku ile birleştirmenin neden sorunlu olduğunu açıkla.

Örnek çözüm ve sınırı

Kartlar farklı düzeyleri temsil eder. Aralarındaki bağın niteliği ve kanıtı ayrıca gösterilmelidir; bir ara özellikten bireysel hastalık sonucu çıkarılamaz.

Bilgi kontrolü

Bunlar özgün öğrenme sorularıdır, psikiyatrik ölçek değildir. Yanıtlar dışarı gönderilmez.

1. Kitaptaki varsayımsal genotip-fenotip şeması ne değildir? Ara özellikleri düşünme modeli Bir açıklama düzeyleri düzeni Tek kişiye kesin tanı veren test

Yanıt ve gerekçe

Tek kişiye kesin tanı veren test

Model, kişisel tanı testi veya kaçınılmazlık hesabı değildir.

2. Riskle ilişkili bir özellik hangi sonuca tek başına izin vermez? Bağlamın ayrıca incelenmesine Sonucun kaçınılmaz olduğuna Başka düzeylerin araştırılmasına

Yanıt ve gerekçe

Sonucun kaçınılmaz olduğuna

Risk ile kesin sonuç arasındaki fark korunmalıdır; kitapta da çoklu etkenler ele alınır.

3. Travma sonrası değerlendirmede destek kaynaklarının sorulması neyi gösterir? Olay sonrası bağlamın da incelendiğini Genetik etkenlerin bulunmadığını Tek bir kesin neden saptandığını

Yanıt ve gerekçe

Olay sonrası bağlamın da incelendiğini

Bu, farklı bilgi düzeylerini birlikte ele alma örneğidir; diğer düzeyleri silmez.

Kavramlar ve ileri okuma

Kaynak izi

Stephen M. Stahl, Stahl’ın Temel Psikofarmakolojisi: Nörobilimsel ve Pratik Uygulamalar. Üçüncü baskı; Türkçe 1. basım 2012. Çeviri editörü: İ. Tayfun Uzbay. | PDF 192, 193, 196 | basılı s. 181, 182, 185
Psikiyatri. Editörler: Işın B. Kulaksızoğlu, Raşit Tükel, Alp Üçok, İlhan Yargıç, Olcay Yazıcı. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, Temmuz 2009. Üniversite yayın no. 4888; fakülte yayın no. 2009/1. | PDF 95 | basılı s. 94

Sorular ve örnekler Psikofiloloji için özgün olarak hazırlanmıştır. Kitap taramaları ve korumalı test maddeleri yayımlanmaz. Kaynak sayfasının görülmesi güncel klinik doğrulama değildir.